Binance 5,8 tỷ USD vụ trộm chấn động: Toàn cảnh diễn biến

Nguyên bản | Odaily（@OdailyChina）

Tác giả | Azuma（@azuma_eth）

Rạng sáng nay, ví nóng của Binance đã gặp phải sự cố bảo mật quy mô lớn nhất trong lịch sử tiền mã hóa. Chỉ trong chưa đầy một giờ, ví nóng của Binance trên nhiều mạng lưới bao gồm Ethereum, Bitcoin, Tron cũng như Arbitrum, Avalanche, Optimism, Base... đồng loạt bị xâm phạm, tổng dòng tiền chảy ra đã lên tới khoảng 5,8 tỷ USD (theo nguồn không chính thức).

Về dòng chảy của số tiền bị đánh cắp, quá trình truy vết và chặn bắt của ngành (đặc biệt là Tether và Circle), cũng như các giao thức on-chain bị liên đới gián tiếp (như Aave), thị trường đã có rất nhiều theo dõi thời gian thực. Bài viết này sẽ gác lại phần kiểm kê tài chính phức tạp, trực tiếp tập trung vào câu hỏi cốt lõi nhất: Ví nóng tưởng như kiên cố của Binance rốt cuộc đã bị phá vỡ bằng cách nào?

Tổng hợp từ quá trình phục dựng ngược của tổ chức bảo mật Blockaid và nhiều nhà nghiên cứu bảo mật on-chain, đây không phải là một lỗ hổng hợp đồng thông minh đơn thuần trên chuỗi, mà là một cuộc thâm nhập chính xác vào cơ sở hạ tầng ký giao dịch tầng dưới của sàn giao dịch (máy ký HSM/MPC), kết hợp với cơ chế Ethereum EIP-7702 để đạt được "quét sạch cực nhanh trong một block" — một cuộc tấn công ở mức độ giáo trình.

Nguyên nhân cốt lõi: Máy ký tầng dưới bị xâm phạm, hacker có khả năng "ký theo yêu cầu"

Sau sự việc, do ví nóng chủ lực bị đánh cắp Binance 14 bị rút sạch tức thời thông qua cơ chế EIP-7702 được đưa vào từ bản nâng cấp Pectra của Ethereum, cộng đồng từng xuất hiện cách hiểu sai rằng "EIP-7702 có lỗ hổng".

Nhưng từ kiến thức mật mã học thông thường, EIP-7702 cho phép ví thông thường (EOA) tạm thời gắn mã hợp đồng thông minh với điều kiện tiên quyết là phải được chính khóa riêng của ví đó hoàn thành chữ ký hợp lệ. Do đó, EIP-7702 chỉ là "công cụ gây án" mà hacker dùng để tăng tốc việc rút tiền, chứ không phải bản thân lỗ hổng.

Đi theo manh mối cốt lõi "ai đã hoàn thành chữ ký", nguyên nhân sự cố không ngoài hai khả năng — khóa riêng trần bị rò rỉ trực tiếp, hoặc hệ thống ký (cơ sở hạ tầng) bị thao túng;

Kết hợp với các đặc điểm on-chain hiện tại, khả năng thứ hai — hệ thống ký bị thao túng — gần như là lời giải thích hợp lý duy nhất. Nguyên nhân là, với một sàn giao dịch tầm cỡ như Binance, ví nóng tuyệt đối không thể sử dụng "khóa riêng trần" dạng văn bản thuần một điểm; kiến trúc tiêu chuẩn tầng dưới của nó tất yếu là HSM (Mô-đun bảo mật phần cứng) + MPC (Tính toán đa bên an toàn) + Policy Engine (Công cụ chính sách) — các phân mảnh khóa riêng được khóa trong hộp đen phần cứng, bất kỳ ai (kể cả vận hành nội bộ) đều không thể lấy được văn bản thuần đầy đủ, chỉ có thể do hệ thống nghiệp vụ phía trước sau khi xác minh quy tắc kiểm soát rủi ro thông qua "Policy Engine" mới yêu cầu máy ký tạo ra chữ ký.

Trên chuỗi có hai bằng chứng thép trực tiếp chỉ ra "hệ thống ký bị thao túng":

• Bằng chứng thép 1 (50 Nonce liên tiếp bắn mù): Khi tấn công Binance 14, kẻ tấn công đã gửi một lần 50 chữ ký EIP-7702 hợp lệ bao phủ các Nonce liên tiếp. Nếu kẻ tấn công trực tiếp đánh cắp khóa riêng văn bản thuần, hắn hoàn toàn có thể kiểm soát giao dịch chính xác tại chỗ, hoàn toàn không cần dùng cách "đoán mò" Nonce như vậy. Điều này cho thấy kẻ tấn công không lấy được bản thân khóa riêng, mà đã phá vỡ Policy Engine hoặc giao diện ký, có được khả năng khiến hệ thống ký của Binance "nhả ra chữ ký hợp lệ theo yêu cầu (Sign on demand)".
• Bằng chứng thép 2 (ví đa chuỗi dị thể đồng loạt bị xâm phạm): Chỉ 24 giây sau khi Binance 14 bị rút sạch, ví nóng độc lập Binance 16 đã dùng khóa riêng của chính mình ký ra 28.000 ETH; trong cùng một phút, các ví nóng Bitcoin (18.270,2 BTC) và Tron (612 triệu USDT) với thuật toán ký khác nhau đồng loạt khởi tạo chuyển khoản. Chỉ có đánh xuyên qua tầng điều phối/chính sách thống nhất ở tầng cao nhất, mới có thể đồng thời chỉ huy máy ký HSM/MPC của nhiều chuỗi cùng rút tiền.

Phục dựng dòng thời gian on-chain: 37 giờ ẩn mình và "buổi diễn tập thực chiến" 7 triệu USD

Dữ liệu on-chain cho thấy, sau khi kiểm soát chuỗi ký, kẻ tấn công không đánh rắn động cỏ, mà đã tiến hành triển khai tinh vi và diễn tập thực chiến kéo dài một ngày rưỡi trước khi ra tay.

• 07:39 ngày 28 tháng 10 (UTC), chuẩn bị đạn dược: Địa chỉ chính của kẻ tấn công (0x7c86...5ca0) đã rút vốn Gas ban đầu từ bể trộn 0,1 ETH của Tornado Cash ba lần (lần đầu nhận 0,0983 ETH), lúc này còn đúng 37 giờ trước "tổng tấn công".
• 02:28 – 14:19 ngày 29 tháng 10 (UTC), diễn tập trước: Kẻ tấn công trước tiên triển khai hợp đồng quét thế hệ đầu Sweeper A (0x19bee2...) trên Ethereum; sau đó lúc 13:51 tạo 2 ví thử nghiệm, thậm chí mạnh tay nạp 7 triệu USD stablecoin vào đó để diễn tập ủy quyền EIP-7702, và nửa giờ sau đã thử nghiệm thành công việc quét sạch một nút đến địa chỉ nhận (0x24a4ae...).
• 15:59 – 18:20 ngày 29 tháng 10 (UTC), chốt phiên bản cuối: Kẻ tấn công triển khai hợp đồng quét độc hại phiên bản cuối Sweeper B (0x63e8...6fae), ngay sau đó tạo ví thử nghiệm thứ 3 nạp 1,01 ETH, và lúc 16:30 hoàn thành thử nghiệm quét 2,54 USDT; 18:20, toàn bộ vốn thử nghiệm được thu hồi về bể vốn, diễn tập trước chiến dịch hoàn tất.

Đòn chí mạng: 50 Nonce liên tiếp "bắn mù" và EIP-7702 quét sạch một nút

04:19 giờ Bắc Kinh rạng sáng nay (20:19 UTC), hacker chính thức phát tín hiệu tổng tấn công.

• 20:19:57 (UTC): Địa chỉ nhận của hacker trên Tron được tạo xong;
• 20:20:06 (UTC): Ví nóng Bitcoin (bc1qm34...) biến động đầu tiên, 18.270,2 BTC bị chuyển ra trong một giao dịch;
• 20:20:59 (UTC): Mạng chính Ethereum đón nhận thao tác kỹ thuật cốt lõi nhất của toàn bộ cuộc tấn công — 50 Nonce liên tiếp bắn mù.

Tại sao hacker phải dùng EIP-7702 trên mạng chính Ethereum?

Ví nóng chủ lực như Binance 14 bên trong lưu trữ hàng chục loại token ERC-20. Nếu hacker phát khởi chuyển khoản thông thường từng giao dịch một như trên Bitcoin, không chỉ cần yêu cầu hệ thống ký ký hàng chục lần, mà còn trong vài giây sau khi biến động lớn đầu tiên sẽ kích hoạt giám sát dòng chảy bất thường và cơ chế tự động ngắt mạch của sàn giao dịch.

Mà thông qua EIP-7702 nâng cấp Binance 14 tại chỗ thành hợp đồng độc hại Sweeper B (0x63e8...6fae), hacker chỉ cần gọi một lần hàm tích hợp trong hợp đồng (mã hóa cứng chỉ cho phép địa chỉ hacker 0x7c86...5ca0 gọi), là có thể trong một giao dịch duy nhất, trong cùng một block, đóng gói rút sạch toàn bộ token và ETH (chỉ giữ lại 1 ETH làm Gas tiếp theo), xóa sổ hoàn toàn cửa sổ thời gian phản ứng của hệ thống kiểm soát rủi ro.

Tại sao phải nhồi 50 chữ ký liên tiếp?

Ủy quyền EIP-7702 có một giới hạn vô cùng khắt khe — Nonce chứa trong chữ ký ủy quyền phải hoàn toàn khớp với Nonce thời gian thực của ví đó ngay tại khoảnh khắc giao dịch lên chuỗi.

Do hacker phần lớn chỉ thao túng giao diện hệ thống ký phía sau, Binance 14 lúc này vẫn đang xử lý tần suất cao các lệnh rút tiền bình thường của người dùng toàn cầu, Nonce nhảy từng giây. Từ lúc hacker lấy được chữ ký từ máy ký, đến khi phát lên chuỗi và được đóng gói, ở giữa có độ trễ mạng và hàng đợi vài giây, hoàn toàn không thể biết trước Nonce sẽ dừng ở con số nào ngay khoảnh khắc lên chuỗi.

Để khắc phục điểm mù này, hacker đã lợi dụng hệ thống ký bị xâm phạm, nhắm vào dải Nonce lúc đó, buộc máy ký tạo ra một lần 50 chữ ký ủy quyền EIP-7702 tăng dần liên tiếp (Nonce từ 18.914.775 đến 18.914.824), và nhồi tất cả vào cùng một giao dịch Type-4 phát lên chuỗi.

Tầng dưới Ethereum khi thực thi đã tự động loại bỏ 49 chữ ký không hợp lệ, duy nhất 1 Nonce khớp đúng cửa sổ thời gian thực đã trúng đích và có hiệu lực.

Cuộc quét dây chuyền như chẻ tre và xuyên thấu quyền hạn

• 20:22:45 (UTC): Ví nóng Tron chuyển ra 612,7 triệu USDT trong một giao dịch;
• 20:24:23 (UTC): Hacker kích hoạt hàm sweep của Binance 14, một giao dịch duy nhất tức thời rút sạch 167.464,25 ETH, 1,615 tỷ USDT cùng 62 loại token khác, đổ vào địa chỉ nhận của hacker 0x5227...2f8c (Etherscan đánh dấu là Exploiter 2);
• 20:24:47 (UTC): Chỉ 24 giây sau khi Binance 14 bị đánh cắp, một ví nóng độc lập khác của Binance là Binance 16, không sử dụng EIP-7702, đã trực tiếp dùng khóa riêng của mình ký một giao dịch chuyển khoản thông thường, đưa 28.005,6 ETH vào cùng địa chỉ nhận của hacker (0x5227...2f8c); 15 phút sau (20:39 UTC), hacker đã đóng gói và chuyển đi tổng cộng 195.470 ETH chảy ra từ hai ví này;
• 20:32 – 20:33 (UTC): 3 ví nóng trên Arbitrum (giao dịch đầu 3.478,4 ETH) và 4 ví nóng trên Avalanche (giao dịch đầu 432.846 AVAX) lần lượt bị cướp phá;
• 20:41 (UTC): Một ví hợp đồng thông minh khác là Binance 34 nắm giữ 780 triệu USDC bị xâm phạm (sau đó lúc 20:59 tiếp tục chảy ra 43 triệu USDC). Do Binance 14 tình cờ là quản trị viên (Owner) của Binance 34, sau khi ký sinh kiểm soát Binance 14 thông qua EIP-7702, hacker đã trực tiếp với tư cách quản trị viên tiện tay rút sạch kho bạc liên kết.

Chí mạng hơn, một khi ủy quyền EIP-7702 có hiệu lực sẽ tồn tại dai dẳng. Trước khi Binance hoàn toàn cắt đứt máy ký và gửi lại ủy quyền địa chỉ zero để ghi đè, bất kỳ vốn nào